Kete Kesu

Kete Kesu is het meest complete tongkonandorp dat je zonder vooraf iets te regelen kunt bezoeken. Aan één kant van een open erf staat een rij traditionele Torajahuizen. De daken krullen aan beide uiteinden omhoog als de boeg en achtersteven van een boot, en aan de voorpalen hangen buffelhoorns in lagen boven elkaar. Aan de overkant staat een bijpassende rij alang, kleinere rijstschuren op gladde, ronde palen waar ratten niet tegenop kunnen klimmen. Iedere gevel is uitgesneden en beschilderd in de vier traditionele kleuren rood, zwart, wit en geel. De patronen zijn niet zomaar versiering: ze leggen de status, afstamming en geschiedenis van de familie vast.

Het dorp wordt echt bewoond en de omliggende akkers worden gewoon bewerkt. De voorkant van het terrein is wel duidelijk op bezoekers ingericht, met kraampjes vol handwerk en een kaartjesloket. Dat is een redelijke uitwisseling, geen verloochening van het dorp, en na een klein stukje lopen heb je het toeristische deel achter je gelaten.

Achter de huizen klimt een pad een kleine kalkstenen heuvel op naar de begraafplaats. Dit is het deel dat bezoekers bijblijft. Oude houten doodskisten, soms in de vorm van een boot of buffel gesneden, hangen op balken tegen de klif of liggen opgestapeld op richels. Veel kisten zijn door ouderdom opengebarsten, waardoor de botten binnenin zichtbaar zijn. Lager in de rots bevinden zich nieuwere familiegrafkamers die nog altijd worden gebruikt.

Kete Kesu maakt deel uit van de inschrijving van de traditionele nederzettingen van Tana Toraja op de Voorlopige Lijst van UNESCO, de wachtlijst die soms voorafgaat aan opname op de Werelderfgoedlijst. Het is geen werelderfgoed en is niet als zodanig ingeschreven. In de praktijk is dit de enige plek waar je tijdens één korte wandeling zowel de traditionele architectuur van Toraja als de rotsgraven goed kunt bekijken.